Ouderenzorg is het einde Werk met ons
Katern: Toolbox · Aanpak · Team

Waar zit de rem? Werken met de niveaus van Dilts

Samenwerken met naasten loopt meestal vast op wat professionals geloven over hun rol. Deze aanpak helpt je die rem te vinden en erover te praten.

26 september 2026

Veel teams volgen een training over samenwerken met naasten en merken daarna weinig verschil op de afdeling. Dat komt doordat een training werkt op het niveau van vaardigheden, terwijl de rem meestal hoger zit, in wat mensen geloven over hun vak en hun rol.

Zes niveaus

Robert Dilts beschrijft verandering langs zes niveaus. De hogere niveaus sturen de lagere. Verandert een overtuiging, dan verandert het gedrag mee. Andersom lukt dat veel minder goed.

  1. Omgeving. Waar en wanneer doe je iets?
  2. Gedrag. Wat doe je?
  3. Vaardigheden. Hoe doe je het?
  4. Overtuigingen. Wat geloof je, en waarom doe je het?
  5. Identiteit. Wie ben je als professional?
  6. Zingeving. Waartoe doe je het?

Overtuigingen die de samenwerking afremmen

In teams horen we vaak zinnen zoals deze. Ze staan nergens in het beleid en bepalen toch wat er op een gewone dag gebeurt.

  • “Ik ben eindverantwoordelijk, dus ik doe het zelf.”
  • “Als het misgaat, sta ik er alleen voor.”
  • “De mantelzorger heeft het al zwaar genoeg, ik vraag niet nog meer.”
  • “Vrijwilligers kunnen niet wat wij kunnen.”
  • “Als naasten meer doen, heb ik straks geen werk meer.”

Waar je naartoe wilt

  • “De naaste kent mijn cliënt vaak beter dan ik.”
  • “Samenwerken met naasten is gewoon, niet bijzonder.”
  • “Mijn vak zit ook in begeleiden, niet alleen in overnemen.”

Een verschuiving die veel losmaakt, gaat over de bewijslast. Nu moet een naaste vaak eerst laten zien dat hij iets kan, voordat het mag. Draai het om. De professional begint bij ja en maakt het mogelijk. Kan iets ondanks uitleg en hulpmiddelen echt niet veilig, dan neemt hij of zij het over en legt uit waarom.

Zo werk je ermee

  1. Breng in beeld waar je team staat, per niveau. Daarvoor is de samen meter.
  2. Maak de overtuigingen bespreekbaar in het gewone teamoverleg, bijvoorbeeld met de Babbelbox.
  3. Kies samen één afspraak die je in de praktijk uitprobeert.
  4. Kijk na een paar maanden opnieuw en vergelijk.

Verder lezen

Reacties

Hoe ging het bij jullie?

Heb je dit uitgeprobeerd? Vertel wat werkte en waar het vastliep. We zetten reacties hier zonder namen, met een antwoord van een van ons.

Stuur je ervaring
Zo maken we onze toolkits

Van vraag tot instrument

  1. Een vraag uit de praktijkVan een team, een collega of een lezer.
  2. Uitgezocht in de bronnenWaardigheid en trots, de inspectie en andere vertrouwde bronnen.
  3. In de vorm die pastGesprekskaartjes, vragenlijsten, een checklist of een gespreksopzet, met de bronnen erbij. Een adviseur leest mee.
  4. Op maatOp verzoek in jullie eigen termen en huisstijl, met verwijzingen naar jullie eigen beleidsstukken.
  5. Gedeeld ter inspiratieMet jouw toestemming zetten we het resultaat op de site, zonder namen van personen of organisatie.
Meer in Toolbox

Loop je zelf ergens tegenaan?

In je team of organisatie? Stel je vraag. Een van ons leest hem en je krijgt binnen een week antwoord. Hebben anderen er ook iets aan, dan zetten we vraag en antwoord op de site, zonder namen en alleen als jij dat goed vindt. Vraagt het meer dan een antwoord, dan bellen we even.