Als je het woord “zorgtechnologie” hoort, denk je misschien aan camera’s, sensoren en monitoren, apparaten die registreren wat je doet, waar je bent en hoe laat je uit bed komt. Het klinkt als het tegenovergestelde van privacy. En toch is de werkelijkheid precies andersom: goed ingezette zorgtechnologie vergroot de privacy van cliënten fundamenteel.
Dat klinkt paradoxaal. Maar als je kijkt naar hoe zorg thuis nu vaak is georganiseerd, wordt de paradox snel logisch.
De onzichtbare inbreuk
Stel je voor: je bent 82 en je woont thuis met een VPT-indicatie. Je hebt drie keer per dag zorg nodig: ’s ochtends hulp bij het aankleden, overdag medicatie en ’s avonds hulp bij het naar bed gaan. Dat betekent drie keer per dag een medewerker aan de deur die je dag onderbreekt.
En dan zijn er nog de “controlerondjes”: medewerkers die langskomen om te checken of alles goed is. Het protocol schrijft die rondjes voor, ook als jij er niet om vraagt. Je zit rustig de krant te lezen en er wordt aangebeld. Je ligt net even te rusten en er staat iemand in je slaapkamer.
Dat is zorg die is georganiseerd rond de behoeften van de organisatie.
Technologie als bevrijder
Met zorgtechnologie verandert dit plaatje ingrijpend. Een slimme sensor registreert of je ’s ochtends uit bed bent gekomen en of je dagritme normaal verloopt. Dat gaat zonder camera of beeld, met alleen een signaal dat zegt: alles is in orde. Of juist: er is iets anders dan normaal, misschien is het goed om even te bellen.
Daardoor komt de medewerker alleen langs wanneer de cliënt het wil. Dat gebeurt bij een concrete aanleiding of als de cliënt er zelf om vraagt.
Privacy is dan zorg die er is wanneer je het nodig hebt en die wegblijft wanneer je het niet nodig hebt.
Welzijn los van medicatie
Een van de meest ingesleten patronen in de thuiszorg is dat het welzijnsmoment gekoppeld is aan het medicatiemoment. De medewerker komt langs om pillen te brengen en maakt dan “meteen even een praatje”. Het kopje thee, het gesprekje over de kleinkinderen en de vraag hoe het gaat zijn allemaal bijvangst van een medische handeling.
Dat klinkt efficiënt, maar het is eigenlijk vreemd. Het welzijn van een cliënt zou niet afhankelijk moeten zijn van het medicatieritme. En het praatje bij de pillen is een haastig momentje tussen twee adressen in.
Met technologie kun je deze twee functies ontkoppelen. Medicatie kan via een slimme dispenser worden uitgegeven, met controle op afstand. Het welzijnsbezoek wordt een bewust moment. Iemand komt langs om samen boodschappen te doen, thee te drinken of een wandeling te maken. Het bezoek is dan een doel op zich.
Nieuwe rollen, nieuwe mogelijkheden
Zorgtechnologie maakt ook een andere taakverdeling binnen het team mogelijk. Als technologie de routinecontroles overneemt, kunnen helpenden en verzorgenden meer tijd doorbrengen bij de cliënt. Ze besteden die tijd aan aanwezigheid, aandacht en gezelschap.
Komt er een verpleegkundige vraag op, dan kan die medewerker via technologie direct een collega erbij vragen. Denk aan een videoconsult met de wijkverpleegkundige, een foto van die vreemde plek op het been die beoordeeld moet worden of een snelle vraag via de chat. De verpleegkundige hoeft niet fysiek aanwezig te zijn om mee te kijken.
Dit verandert de zorg fundamenteel. Het betekent dat de cliënt meer uren menselijk contact krijgt, maar dat dat contact niet per se van de duurste professional hoeft te komen. De helpende die drie keer per week langskomt voor koffie en een boodschap, kan voor het welzijn meer betekenen dan een haastige medicatieronde. De verpleegkundige blijft nodig voor wat verpleegkundig is, en kijkt waar nodig op afstand mee.
De angst voorbij
Dat we dit niet massaal doen, komt door angst. Professionals zijn bang dat ze overbodig worden, managers dat het niet veilig is en cliënten en families dat technologie de menselijke maat vervangt.
Die angst is begrijpelijk. Of hij terecht is, hangt af van hoe je technologie inzet. Technologie vervangt routines die niemand wil uitvoeren en niemand wil ondergaan. Het maakt ruimte voor menselijk contact wanneer het ertoe doet.
Door meer technologie in te zetten, krijgen cliënten meer privacy, meer regie en meer menselijk contact van betere kwaliteit.
De mooiste belofte van zorgtechnologie is misschien wel het teruggeven van de regie aan de mensen om wie het gaat.
Op de hoogte blijven?
Ontvang een e-mail bij elk nieuw artikel.
Je kunt je op elk moment uitschrijven via de link in de e-mail.