Onzichtbaar maar onmisbaar – een ode aan verzorgenden IG

Verzorgenden IG zijn de grootste beroepsgroep in de Nederlandse langdurige zorg — en tegelijk de meest onzichtbare. Het fotoboek Onzichtbaar maar onmisbaar (2025) brengt hun werk eindelijk in beeld.

Ze zijn er gewoon. Elke dag.

Ze maken je wakker. Ze wassen je. Ze vragen of de sok niet dubbel zit. Ze merken dat je blik iets veranderd is, dat je anders ademt dan gisteren. Ze weten hoe je je koffie drinkt, en wat je niet meer kunt zeggen maar nog wel voelt.

Verzorgenden IG zijn de grootste beroepsgroep in de langdurige zorg: 136.000 mensen. En toch: vraag mensen buiten de zorg wie er nou écht werkt in verpleeghuizen, en ze noemen artsen, directeuren, misschien wijkverpleegkundigen. De verzorgende — die wekelijks het meeste contact heeft met de bewoner — wordt nauwelijks genoemd.

Dat is niet alleen oneerlijk. Het is ook gevaarlijk. Wie niet gezien wordt, wordt ook niet gewaardeerd. Niet in beleid, niet op de arbeidsmarkt, niet in de klas waar jongeren kiezen voor een opleiding.

Wat is een verzorgende IG?

Een verzorgende IG (Individuele Gezondheidszorg) is een zorgprofessional die werkt in verpleeghuizen, de thuiszorg of de gehandicaptenzorg. Ze voeren persoonlijke verzorging uit, signaleren veranderingen in de gezondheid van cliënten en zijn het dagelijkse aanspreekpunt voor bewoners en hun families. Ze vormen de schakel tussen de cliënt en de rest van het zorgteam.

Nederland telt ruim 136.000 verzorgenden IG — de grootste beroepsgroep binnen de langdurige zorg, maar ook de minst zichtbare in het publieke debat.

Een boek als tegenwicht

Onderzoekers Kim van Erp en Marieke van Wieringen van de Vrije Universiteit Amsterdam besloten dat anders te doen. Niet met een rapport, niet met een beleidsnota. Met foto’s.

Fotograaf John van Hamond — bekend van NRC — ging mee naar binnen. Hij maakte beelden van wat er écht gebeurt. Rauw, warm, alledaags en uitzonderlijk tegelijk. Het resultaat is het fotoboek Onzichtbaar maar onmisbaar — een ode aan verzorgenden IG, dat in maart 2025 verscheen. 112 pagina’s. Geen woorden die het werk omschrijven, maar foto’s die het laten zien.

Marieke van Wieringen: “De foto’s laten zien hoe onmisbaar dit beroep is — en hoe vaak het onzichtbaar blijft.”

Fenny Steunenberg, bestuurslid van V&VN en zelf werkend verzorgende: “Het is een eerbetoon aan alle verzorgenden en laat de echte kant van het werk zien.”

Wat wij herkennen

Als adviseurs in de ouderenzorg zien we het elke dag. De spanning tussen wat iedereen zegt te vinden van de verzorgende — onmisbaar, vakkundig, de kern van de zorg — en de plek die ze in de praktijk krijgen. In roosters, in budgetten, in de vergadering waar beslissingen vallen.

Goede zorg organiseren begint niet bij beleid of structuur. Het begint bij de mensen die het dichtst bij de cliënt staan. Dat is de overtuiging van waaruit wij werken. Dit boek laat precies dat zien.

Belangrijkste inzichten

Verzorgenden IG vormen de grootste beroepsgroep in de Nederlandse langdurige zorg (136.000 professionals), maar krijgen structureel weinig erkenning in beleid en publiek debat.
Gebrek aan zichtbaarheid heeft directe gevolgen voor de arbeidsmarkt: jongeren kiezen minder snel voor dit vak, terwijl de vraag naar zorgprofessionals blijft groeien.
Goede ouderenzorg begint bij erkenning van de professional op de werkvloer — niet bij beleid of structuur.
Het fotoboek Onzichtbaar maar onmisbaar (VU Amsterdam, 2025) is het eerste visuele eerbetoon aan verzorgenden IG in Nederland, ondersteund door het Ministerie van VWS en V&VN.
Fotografie kan doen wat beleidsstukken niet kunnen: de menselijke kant van zorgarbeid zichtbaar maken voor een breed publiek.

Veelgestelde vragen over verzorgenden IG en het fotoboek

Wat doet een verzorgende IG precies?

Een verzorgende IG biedt dagelijkse persoonlijke zorg aan mensen in verpleeghuizen, thuiszorg of gehandicaptenzorg. Ze wassen, verzorgen, signaleren gezondheidsveranderingen en zijn het vaste gezicht voor bewoners en hun naasten. Ze zijn de ogen en oren van het zorgteam.

Waarom zijn verzorgenden IG onzichtbaar?

Ondanks hun centrale rol in de zorg zijn verzorgenden IG nauwelijks aanwezig in het publieke debat, mediaberichtgeving of beleidsdocumenten. Artsen en verpleegkundigen krijgen meer aandacht, terwijl verzorgenden het meeste dagelijkse contact hebben met cliënten.

Wat is het fotoboek Onzichtbaar maar onmisbaar?

Het is een fotoboek uit 2025, gemaakt door onderzoekers Kim van Erp en Marieke van Wieringen (VU Amsterdam) en fotograaf John van Hamond. Het boek bevat 112 pagina’s met authentieke beelden van het dagelijkse werk van verzorgenden IG. Het is gratis beschikbaar via VU Amsterdam.

Voor wie is het boek bedoeld?

Voor de verzorgende zelf, die zichzelf eindelijk eens weerspiegeld ziet. Voor de manager die soms vergeet wat er op de werkvloer werkelijk gebeurt. Voor de bestuurder, de beleidsmaker, de student die twijfelt of de zorg iets voor hem is. Eigenlijk voor iedereen die wil begrijpen waar goede zorg mee begint.

Hoe kan ik het boek bestellen?

Het boek is gratis te bestellen via VU Amsterdam, zolang de voorraad strekt. Meer informatie via johnvanhamond.com/onmisbaar.

Samenvatting

Verzorgenden IG zijn onmisbaar in de Nederlandse ouderenzorg, maar blijven structureel onzichtbaar — in media, beleid en publiek bewustzijn. Het fotoboek Onzichtbaar maar onmisbaar (VU Amsterdam, 2025) doorbreekt dat patroon met krachtige, authentieke fotografie van John van Hamond. Het boek is een erkenning voor 136.000 professionals én een spiegel voor iedereen die betrokken is bij de organisatie van goede zorg. Als adviseurs in de ouderenzorg herkennen wij deze boodschap dagelijks in de praktijk: goede zorg begint bij de mensen die het dichtst bij de cliënt staan.